منو

اتاق حسی و نور

اتاق حسی و نور تکنیکی جدید در کلینیک رسش

اتاق حسی و نور در کاردرمانی چیست؟

اتاق حسی و نور یکی از انواع روش های درمانی برای اختلالات رشد و تکامل کودکان است و از جمله زیرمجموعه های کاردرمانی ذهنی به شمار می رود. اتاق حسی و نور یک روش چندحسی یا به اصطلاح تخصصی multisensory است. در این تکنیک نور اتاق کم شده و کاملا تاریک می شود. با استفاده از این روش می توان عملکرد کودک را در زمینه ادراک شنیداری و دیداری مورد بررسی قرار داد. از جمله ادراک دیداری و شنیداری می توان به هماهنگی چشم ها و دست، کنترل اطراف از راه دور، حافظه دیداری، ادراک عمق دیداری و ... اشاره کرد. در روش اتاق حسی و نور مجموعه ای از محرک های مختلف نظیر محرک نوری، صوتی، بویایی و لمسی مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین نرم افزارهای متنوعی در این زمینه برای آموزش ذهنی کودک مورد استفاده قرار می گیرد.

اتاق حسی و نور به عنوان یک محیط چندحسی

محیط های چندحسی به فضاهایی گفته می شود که حواس مختلف را بصورت همزمان تحریک می کند. کاربرد محیط های چندحسی تقویت حواس و درمان و توانبخشی اختلالات حواس است. اتاق حسی و نور یک محیط چندحسی (مولتی سنسوری) به حساب می آید. معمولا در محیط های چندحسی افرادی که دارای اختلالات پردازش حسی هستند بر اساس سازگاری حسی و تحریک حواس مختلف مورد درمان و توانبخشی قرار می گیرند.

اساس عملکرد اتاق حسی و نور در کاردرمانی ذهنی

همانطور که گفته شد در این روش نور اتاق کم شده و اتاق کاملا تاریک می شود. هدف از این روش این است که محرک های محیطی بصورت انتخابی حذف شده و تمرکز و توجه کودک به آموزش های کاردرمانگر جلب شود. در صورتی که متخصص کاردرمانی کودک لازم بداند، برخی از تمرینات را به والدین او آموزش می دهد. این کار باعث افزایش سرعت روند درمان است. اتاق حسی و نور برای رشد حواس کودکان دارای اوتیسم، اختلال توجه، اختلال یادگیری و عقب ماندگی ذهنی کاربرد دارد.

ویژگی های اتاق حسی و نور

اتاق حسی و نور دارای فضایی است که بصورت اختصاصی و هدفمند طراحی شده است. در صورتیکه مساحت اتاق زیاد باشد، بهتر است طراحی آن دارای چیدمان و شکل هندسی منظمی نباشد. اما درصورتیکه اندازه فضای موردنظر کوچک باشد، می توان از اتاق های دارای شکل هندسی منظم نیز استفاده کرد. اتاق حسی و نور باید بگونه ای باشد که به کم کردن نور کاملا تاریک شود.

در اتاق حسی و نور از چه وسایلی استفاده می شود؟

در این اتاق از وسایل و ابزارهای متنوعی استفاده می شود و هدف از آن ایجاد فضایی جدید برای کودک است. در ادامه به معرفی این وسایل مختلف و توضیح مختصر برخی از آن ها می پردازیم.

  • پروژکتور یا نمایشگر بزرگ ( این وسایل با هدف حرکت دادن تصاویر و رنگ های موردعلاقه کودک برای افزایش توانایی تعقیب چشمی و همچنین کاهش مقاومت های شناختی کودک استفاده می شود)
  • بابل تیوب ( وسیله ای است که از ستون حباب، نور متغیر و رنگ های متنوع استفاده می کند. این دستگاه در مجموعه حسی اتاق حسی و نور کاملا ضروری است. با استفاده از این دستگاه وضعیت تعقیب چشمی، توجه و تمرکز کودک از طریق حرکت حباب ها و نورپردازی تقویت می شود. همچنین تغییرات رنگ این دستگاه برای کودک جالب است و توجه را نگه داشته و ادامه می دهد. براساس تحقیقات، بابل تیوب باعث آرامش کودک شده و ترس و استرس او را کاهش می دهد. فضای دایره ای بابل تیوب باعث تقویت مهارت های ارتباطی و افزایش تماس چشمی کودک می شود. همچنین مفاهیم شناختی (مثل تشخیص دادن رنگ ها) به کودک راحت تر آموزش داده می شود و وضعیت بینایی او نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.)
  • کامپیوتر
  • چراغ قوه
  • چراغ های رنگی که روی دیوار قرار می گیرد
  • حداقل دو دیوار به رنگ سیاه
  • رشته های نوری

مزایای تکنیک اتاق حسی و نور

  • در این روش حواس مختلف کودک محدود می شود و کاردرمانگر به صورت کنترل شده به این حواس جهت می دهد.
  • با استفاده از این تکنیک، توجه و تمرکز کودک روی محرک های مختلف نظیر محرک دیداری و صوتی (شنیداری) افزایش می یابد.
  • کودک از اعضای بدن و تصویرسازی آن در ذهن خود درک بالاتری پیدا می کند. به بیان دیگر درک کودک از خود (self  consept)  بهبود می یابد.
  • حافظه بینایی ( دیداری) کودک با استفاده از روش اتاق حسی و نور افزایش قابل توجهی نشان می دهد.
  • حس عمقی و درک عمقی کودک تقویت شده و افزایش می یابد.
  • هماهنگی حرکت دست ها با چشم بهبود چشمگیری نشان می دهد.
  • کودک به تدریج تحمل و احساس آرامش بیشتری پیدا می کند.
  • با استفاده از  این روش توانایی اسکن چشمی (جستجوی چشمی)، حرکات چشم و تعقیب بینایی بهبود می یابد. همچنین میدان تمرکز و توجه دیداری ( توجه بینایی) افزایش می یابد.
  • توجه های مختلف نظیر توجه انتخابی، توجه تقسیمی ( توانایی مغز در توجه کردن و آگاهی نسبت به دو محرک همزمان در محیط) و توجه انتقالی کودک تقویت می شود.
  • با استفاده از اتاق حسی و نور می توان مفاهیم شناختی اولیه و مقدماتی را از طریق بازی های مختلف خصوصا بازی سایه ها به کودک آموزش داد.
  • در اتاق حسی و نور فضایی بی معنی برای کودک فراهم می شود و در نتیجه رفتارهای تدافعی کودک کاهش می یابد.
  • در این روش تمرکز و توجه کودک روی تکالیف مورد نظر با استفاده از خاموش کردن فضای اطراف افزایش می یابد.
  • اتاق حسی و نور برای استفاده از نرم افزارهای آموزشی و یادگیری، فضای مناسب و ایده آلی است.
  • این تکنیک مهارت ها و توانایی های نوشتاری کودک را افزایش می دهد.
  • اتاق حسی و نور برای درمان بیش فعالی در کودکان بسیار موثر است.
  • این روش برای کودکان دارای اوتیسم و اختلالات یادگیری آموزش های ویژه ای دارد.
  • کودک در برابر یادگیری و آموزش مقاومت کمتری نشان می دهد.
  • مقاومت کودک در مقابل محیط و فضای جدید کمتر می شود و روابط اجتماعی کودک نسبت به قبل بهبود می یابد.
  • اتاق حسی و نور برای کودک فضایی آرام و به دور از تنش و هیاهو است. کودک به راحتی تمریناتش را به دور از قضاوت دیگران، که معمولا درباره نحوه عملکرد اوست، انجام می دهد.
  • توانایی ها، مهارت ها و  حواس کودک در اتاق حسی و نور بصورت مجزا بررسی می شود و برنامه های لازم برای بهبود آن طراحی و به تدریج اجرا می شود.

اختلال پردازش حسی چیست؟

اختلال پردازش حسی نوعی نقص است که به دلیل عدم توانایی مغز در پردازش، واکنش و یکپارچه سازی اطلاعات دریافتی از حواس پنجگانه رخ می دهد. مغز انسان توانایی برقراری ارتباط مداوم با رفتارها و واکنش ها را دارد، به این توانایی یکپارچگی حسی گفته می شود. یکپارچگی حسی نقش زیادی در تکامل و یادگیری دارد. انسان با استفاده از حواس پنجگانه قادر به دیدن، شنیدن، بو کردن، مزه، لمس و احساس درد و حفظ تعادل و شناسایی موقعیت و حرکات بدن است. مغز انسان اطلاعات دریافتی از پنج حس را با هم ترکیب می کند و بر این اساس واکنش مناسبی به وضعیت محیط اطراف در نظر می گیرد. افراد دارای اختلال پردازش حسی (اختلال یکپارچگی حسی) در اختلالاتی مانند طیف اوتیسم، اختلال یادگیری، نقص توجه و عقب ماندگی ذهنی دیده می شود.

اتاق حسی و نور چگونه به درمان و توانبخشی اختلال پردازش حسی کمک می کند؟

اتاق حسی و نور نوعی از اتاق حسی است که برای درمان اختلالات یکپارچه سازی از محرک های حسی مختلف استفاده می کند. با استفاده از این روش فرد آگاهی و تمایز بین حواس مختلف را یاد می گیرد و واکنش مناسب نسبت به هرکدام را نشان می دهد. هدف از روش اتاق حسی و نور افزایش توانایی ادغام و تمایز حواس مختلف (یکپارچگی حسی) است که علاوه بر این موارد در توانایی برقراری ارتباط و یادگیری شناختی کودک تاثیر چشم گیری دارد.


گفتاردرمانی کودکان
سوالات متداول
پرسش و پاسخ
از ما بپرسید

کلینیک توانبخشی رسش در زمینه کاردرمانی جسمی، درک و حرکت و یکپارچگی حسی خدمات منحصر بفردی ارائه می دهد. همچنین در زمینه کاردرمانی ذهنی با استفاده از روش های شناخت درمانی و اتاق نور و حسی می توان خدمات با کیفیت و موثری دریافت کرد. متخصصین گفتاردرمانی مجموعه رسش جدیدترین و کارامدترین راهکارهای روز دنیا را برای شناخت و درمان اختلالات گفتار و زبان به کار می گیرند. در بخش روانشناسی این مجموعه در زمینه تست هوش و آموزش ورود به مدرسه، فعالیت تخصصی انجام می گردد. از دیگر خدمات تخصصی مرکز رسش می توان به موسیقی درمانی، ماساژدرمانی، آموزش گروهی و گروه درمانی اشاره کرد.

جدیدترین مقالات سایت
با رسش به روز باشید
تکنیک اتاق حسی و نور
اتاق چندحسی